مهرداد درویش پور

یک یادداشت و چند گفتگو درباره اعتراضات اخیر در ایران

180520

در جامعه شناسی خیزش های اجتماعی همواره به شورش های مرتبط با دغدغه نان، زمین، کار، آزادی، جنبش های ملی، زنان و ضد تبعیض و انگیزه های آن پرداخته شده است. اما مسائل محیط زیستی و به ویژه شورش آب به ویژه در چند سال اخیر یکی ازجدیدترین انگیزه های ناآرامی های اجتماعی در ایران است که روز به روز ابعاد گسترده تری به خود می گیرد. در گفتگو  نخست خود با الهه روانشاد از رادیو فردا درباره حوادث خرمشهر اشاره کردم که تظاهرات مردم در خرمشهر و به گلوله بسته شدن آن توسط نیروهای انتظامی حکومت هم حکایت از ابعاد رو به گسترش این معضل اجتماعی و محیط زیستی در ایران دارد و هم نشانگر خشم تلنبار شده ای است که در پی اعتراضات مردم روزبه روز  ابعاد انفجاری تری به خود می گیرد. این رخدادهای زنجیره ای و شایعه فروش آب به کشورهای همسایه در جریان اعتراضات خرمشهر – مستقل از صحت و سقم آن-  نشانگر فراگیر شدن بی اعتمادی مردم به حکومت است. این که در هر اعتراض اقتصادی، سیاسی یا محیط زیستی مردم  جمهوری اسلامی را زیر پرسش قرار می دهند که به جای حمایت از شهروندان خود، سرمایه های هنگفتی را صرف حمایت از غزه، لبنان و سوریه و… می کند، نشانگر ناخرسندی همزمان از سیاست خارجی و داخلی نظام است و مرتبط دانستن این دو با یکدیگر است. گلوله باران این تظاهرات که تنها در اعتراض به شوری و کمبود آب برپا شد، نشان از عزم نظام برای جلوگیری از همگانی شدن و سرایت اعتراضات است و تداعی گر وضعیت بحرانی سالیان 56 -57 در ایران است. این سرکوب های خونین اما تنها انزجار همگانی از نظام موجود را گسترده تر می سازد. راه حل قهری و پلیسی قادر به مهار مردم ناراضی نیست، بلکه تنها شکاف حکومت و ملت را به پرنشدنی ترین لحظه تاریخی خود نزدیک می سازد.

در گفتگوی دیگری با رویا ملکی از رادیو فردا درباره اعتصاب بازار ضمن اشاره به عوامل اقتصادی و نقش نوسانات ارزی و گرانی دلار در اعتراضات اخیر به دلایل به فوریت خصلت سیاسی یافتن اعتراضات اقتصادی و نقش شبکه های مجازی و رسانه ها در فراگیر ساختن این اعتراضات پرداخته و پیش بینی کردم با توجه به ناتوانی حکومت در ریشه کن کردن این اعتراضات و تداوم زنجیره ای آن احتمال بروز خیزش های سراسری بیشترشده و باورم به این که ایران آبستن انقلابی دیگر و از نوع دیگری است افزایش یافته است.

در گفتگوی تازه ای با رضا گوهر زاد در برنامه چالش تلویزیون اندیشه درباره سه موضوع مهم در رابطه با اعتراضات اخیر و تکاپوهای اپوزیسیون هشدار دادم. 1- به بهانه گرامیداشت زنده یاد علی اصغر حاج سید جوادی بر اهمیت فاصله گیری روشنفکران از مداحی و حمایت از قدرت حاکم که امروزه بیش از هر زمان دیگر از اکتوالیته برخوردار است تاکیدکردم. برخلاف تصور بسیاری، جامعه از حافظه تاریخی نیرومندی برخورداراست. این بدان معنا است که هرچه زمان می گذرد رویکرد منفی مردم به روشنفکرانی که طی چند دهه آشکار و پنهان به حمایت از حکومت اسلامی پرداخته یا در توجیه سیاست های داخلی و خارجی آن سنگ تمام گذاشته یا در بهترین حالت وظیفه اپوزیسیون را “ارشاد رهبری” دانسته اند، بیشتر می شود. 2 – درتوضیح ویژگی ها و خصلت زنجیره ای اعتراضات اجتماعی اخیر و نقاط قوت و ضعف آن و از جمله خلا رهبری سیاسی، آنرا مانعی تعیین کننده در سراسری شدن اعتراضات نداسته و برآنم این اعتراضات دیر یا زود خصلت سراسری به خود خواهد گرفت. 3 در نقد پروژه و کنفرانس های چلبی سازی تلاش برای آلترناتیو سازی در خارج از کشور به نقش اعتماد زدایی آن در جامعه اشاره کرده و براهمیت همگرایی جمهوری خواهان و شکل بخشیدن به آلترناتیوی مستقل، مسالمت جو، دمکراتیک و سکولار که محصول پیوند بین مخالفان در داخل و خارج از کشور باشد تاکید کردم. این سه گفتگوی تازه و مرتبط با هم را می توانید در لینک های زیر ببینید.

https://www.radiofarda.com/a/29321988.html

https://www.facebook.com/radio.farda/videos/10156541303538841/

https://vimeo.com/277825286

 

Share